Mụn “thời vụ” hay Occasional Acne

Tiếp theo lượt bài viết về mụn, hôm nay chúng ta sẽ cùng nhau tìm hiểu vì sao thi thoảng mình lại bị lên mụn trong khi từ đó đến giờ không hề bị mụn nhé. 

Mụn “thời vụ” – Occasional acne

Một bài nghiên cứu gần đây về mụn đã đề xuất một loại mụn mới có tên là “Occasional Acne” vào đại gia đình các loại mụn. Nôm na dịch cho vui là “mụn thời vụ”. 

Trong kinh nghiệm làm việc với khách hàng thì mình thường xuyên được hỏi là “Từ đó giờ em không hề bị mụn luôn mà sao tự nhiên lại nổi quá trời mụn” cùng các câu hỏi tương tự như thế. Mụn “thời vụ”có thể xuất hiện sau khi đi máy bay, gặp các vấn đề stress về mặt tinh thần hay thể chất, thậm chí thức khuya vì làm ca đêm hay học bài buổi tối, v.v. 

Đặc điểm “mụn thời vụ”

  • Mang tính tạm thời và tự hết
  • Tự phát ở các đối tượng trước giờ ít hay không bị mụn 
  • Khởi phát từ một nguyên nhân nào đó

Trong đó, có nhiều nguyên nhân dẫn đến sự khởi phát bất thường của mụn “thời vụ” 

Stress

Mụn và stress có mối liên hệ khá là chặt chẽ. Thông qua các cơ chế khác nhau, stress có thể làm cho tình trạng mụn sẵn có trở nên tệ hơn hay làm bùng phát mụn ở da không bị mụn. 

Khi chúng ta trải qua các sự kiện stress về mặt tinh thần hay thể chất, cơ thể sẽ phản ứng lại bằng cách tiết ra nhiều hơn các stress hormone để đối phó với stress. 

Khi não bộ ghi nhận một sự kiện stress nào đó, hypothalamus (vùng dưới đồi) tiết ra hormone CRH -> CRH kích thích anterior pituitary (thuỳ trước tuyến yên) tiết ra hormone ACTH -> ACTH khiến andrenal cortex (vỏ tuyến thượng thận) tiết ra cortisol và các hormone nam androgens.

Trong khi đó bên ngoài các tế bào dầu trong tuyến dầu của da có các receptor giống như các anten, tiếp nhận các hormone stress như cortisol và androgens, và từ đó bị kích thích và tăng sinh bã nhờn. 

Chu trình này được tóm tắt như sau:

 ↑ stress -> ↑ hormone CRH -> ↑ cortisol & androgens -> ↑ bài tiết dầu trên da

Ngoài ra, tăng sinh CRH còn làm gia tăng các cytokines inflammation trong tế bào da. Và như đã đề cập trong bài viết tuần trước inflammation là một trong các nguyên nhân chính yếu gây ra mụn. 

Stress cũng khiến cho khả năng tự chữa lành vết thương của cơ thể chậm hơn, vì vậy ảnh hưởng tới khả năng hồi phục của mụn. 

Rối loạn đồng hồ sinh học

Khi thức khuya vì làm ca đêm, học thi, hay luyện phim v..v sẽ ảnh hưởng xấu đến trạng thái cân bằng của glucose và lipid trong cơ thể, phản ứng insulin, rối loạn lưu thông vào buổi sáng và tối của các hormone như cortisol, triacylglycerol, norepinephrine. Các sự rối loạn này góp phần vào sự hình thành mụn. 

Caffein

Đặc biệt khi thức khuya thì chúng ta thường tăng cường tiêu thụ thức uống caffein ví dụ như trà, cafe, nước ngọt có gas, nước tăng lực, hoặc thậm chí hút thuốc. Ảnh hưởng của nicotine trong thuốc lá có thể gai tăng sự sừng hoá tế bào da, gây ra mụn ẩn. 

Bã nhờn

Các nguyên nhân khác có thể dẫn đến sự tăng bài tiết của tuyến bả nhờn bao gồm: thay đổi môi trường sinh hoạt, sự oxi hoá của squalene*, giảm linoleic acid*, và tia UV, tác nhân cản trở khả năng miễn dịch của da, dẫn đến sự hình thành dễ dàng của mụn.

*Squalene và linoleic acid là 2 thành phần của bã nhờn.

Các nguyên nhân khác:

Bên cạnh đó, các tác nhân khiến mụn trở nên nặng hơn bao gồm; 

  • môi trường nóng, nhiều độ ẩm là điều kiện thuận lợi cho vi khuẩn gây mụn P.acnes trú ngụ 
  • đổ mồ hôi thường xuyên
  • sử dụng mỹ phẩm, và sản phẩm làm đẹp
  • sử dụng các sản phẩm chăm sóc tóc chứa dầu
  • sử dụng corticosteroid và cố tình nặn mụn không đúng cách làm tăng số lượng mụn. 

Cần làm gì khi bị mụn “thời vụ”

Như đã đề cập bên trên, mụn này không mang tính tái phát theo chu kỳ như mụn “đèn đỏ” hàng tháng, khi mà bạn chỉ cần uống thuốc ngừa thai là sẽ trị được. Vì mụn này bị gây ra do một trong các nguyên nhân mà khi bạn khắc phục các nguyên nhân này thì mụn sẽ tự hết. Vì vậy khi điều trị mụn thời vụ, điều quan trọng là không nên can thiệp quá mạnh tay dẫn đến những tổn thương cho da. Nên nhớ rằng mụn này sẽ tự hết và mang tính tạm thời. Vì vậy các biện pháp điều trị giúp kiểm soát quá trình phát sinh và mức độ viêm sẽ là phương cách phù hợp nhất. 

Cách đơn giản nhất là sử dụng kem trị mụn chấm lên từng nốt mụn, kèm với kem dưỡng da. 

Sản phẩm chấm mụn chứa các thành phần như sau được khuyên dùng vì tính hiệu quả trong việc giảm viêm và giúp làm khô mụn nhanh: 

  • 5% Benzoyl Peroxide (phù hợp cho phụ nữ mang thai): La Roche-Posay Effaclar Duo
  • 2% Salicylic acid: Benzac acne solutions intensive spot
  • Dẫn xuất Salicylic acid – Lipohydroxy acid: LHA La Roche-Posay Effaclar A.I breakout corrector
  • 0.1% Adapalene: Differin gel

Moisturiser phải là loại dành cho da mụn, không quá dày, hay dầu. Chủ yếu chỉ để làm tăng độ ẩm, tái tạo sức khoẻ da, cân bằng tốc độ sừng hoá và bài tiết bã nhờn. 

Ngoài ra, các bạn cũng nên nhớ: 

  • Tránh dùng tay sờ, nặn mụn
  • Tránh sử dụng các sản phẩm có sẵn tại khách sạn, hay trên máy bay
  • Đi công tác hay làm việc ca đêm bạn nên makeup thật mỏng nhẹ, hoặc hoàn toàn không makeup. Đặc biệt phải tẩy trang trước khi ngủ
  • Việc lạm dụng thuốc chứa kẽm để trị mụn có thể gây ra các hậu quả ảnh hưởng đến công việc như dạ dạy khó chịu, tiêu chảy ra máu. Nếu uống kẽm thì liều lượng khuyến cáo cho người lớn và trẻ vị thành niên là 15mg/ngày

Hi vọng bài viết này hữu ích cho các bạn đang khổ sở vì những nốt mụn bất thường của mình nhé! 

Cảm ơn mọi người đã đọc bài ❤ 

Nguồn tham khảo

Melibary, Y. T., Alkeraye, S., Alnutaifi, K. A., Melibary, N. T., Alsuwaidi, M. K., & Algzlan, H. I. (2019). Occasional acne; an acne variant. Clinical, cosmetic and investigational dermatology, 12, 219–222. https://doi.org/10.2147/CCID.S199991

Barrault C, Garnier J, Pedretti N, et al. Androgens induce sebaceous differentiation in sebocyte cells expressing a stable functional androgen receptor. J Steroid Biochem Mol Biol. 2015;152:34-44. doi:10.1016/j.jsbmb.2015.04.005

Chen, Y., & Lyga, J. (2014). Brain-skin connection: stress, inflammation and skin aging. Inflammation & allergy drug targets, 13(3), 177–190. https://doi.org/10.2174/1871528113666140522104422

Zari, S., & Alrahmani, D. (2017). The association between stress and acne among female medical students in Jeddah, Saudi Arabia. Clinical, Cosmetic and Investigational Dermatology10, 503–506. https://doi.org/10.2147/CCID.S148499

Pondeljak, N., & Lugović-Mihić, L. (2020). Stress-induced Interaction of Skin Immune Cells, Hormones, and Neurotransmitters. Clinical Therapeutics42(5), 757–770. https://doi.org/10.1016/j.clinthera.2020.03.008

Author: Zoe Duong

Who am I? A little bit about me, a future dermal clinician👩‍⚕️ So you might be asking who I am and what Dermal Sciences is 🤔 I’m a 4th year Dermal Sciences student. This means I will soon become a Dermal Clinician 👩‍⚕️ A dermal clinician is considered as an allied health professional🥼 Dermal clinicians understand your skin at a cellular level and talk evidence-based knowledge which is poorly acknowledged in the beauty industry. Dermal Sciences degree encompasses dermal science, cosmetic chemistry, dermal research, IPL & Laser, resurfacing treatments, lymphatic system and wound management subjects. These subjects help me to have a scientific point of view at your skin concerns. The beauty industry is booming in Vietnam, and it really bugs me seeing false advertising, misleading information, misconceptions regarding beauty trends and popular modalities in the so-called “anti-ageing” movement, and everything else🤦🏻‍♀️ This lead me to decide what I should do to contribute back to the community as my final year project 😊 And here I am, sharing all of my knowledge to you from a dermal clinician point of view. Unambiguous, reliable, valid and evidence based information🧪. I also created a website skinbyzoe.com.au, which is updated every Thursday at 8pm. The contents are focused on demystifying trends, and modalities popularly used in the vast majority of spas and clinics. Follow me and embark on this exciting journey together! 🥳

5 thoughts on “Mụn “thời vụ” hay Occasional Acne”

  1. Hi bạn,
    Cho mình hỏi da mình hiện bị khá nhiều vết thâm sau mụn thì làm sao để chữa cho khỏi.
    Thanks bạn đã chia sẽ 😀

    Like

Leave a Reply to My Hạnh Cancel reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s