DA MỤN: các câu hỏi thường gặP

Quá trình hình thành mụn bắt đầu từ các mụn ẩn li ti microcomedones (closed và open comedones) không viêm, sau đó chuyển thành mụn viêm, sưng đỏ, và có có mủ (papule – pustule) và cuối cùng là các mụn viêm to (nodule và cyst) Mụn viêm sưng đỏ ư? Cứ nặn đi đã … Continue reading “DA MỤN: các câu hỏi thường gặP”

Quá trình hình thành mụn bắt đầu từ các mụn ẩn li ti microcomedones (closed và open comedones) không viêm, sau đó chuyển thành mụn viêm, sưng đỏ, và có có mủ (papule – pustule) và cuối cùng là các mụn viêm to (nodule và cyst)

Mụn viêm sưng đỏ ư? Cứ nặn đi đã rồi tính sau! 

Mụn viêm sẽ có hai loại: có mủ (pustule) và không mủ (papule). Bạn chỉ được nặn loại mụn viêm đã có mủ đầu trắng. Loại mụn viêm không có mủ đầu trắng hoàn toàn không được nặn đến. 

Lí do đơn giản là vì mụn viêm không đầu là một khối sưng, đầy mạch máu, nên khi bạn cố nặn chỉ là lấy máu ra và hoàn toàn không giúp mụn xẹp đi. 

Mụn đã có đầu trắng có thể nặn. Bởi vì chất mủ trắng cho thấy mụn đã được hệ miễn dịch của da can thiệp để chống lại các vi khuẩn gây mụn P. Acnes (hay C. Acnes). Chất dịch màu trắng là các neutrophils chết đi trong quá trình chiến đấu chống lại vi khuẩn P.acnes. Khi bạn dùng kim chích để mở đầu mụn và lấy dịch trắng ra, bạn nên thoa một lớp serum trị mụn có tính antibacterial, hoặc đơn giản hơn là Bepanthen. Điều này giúp mụn mau lành và chống tái viêm nhiễm. 

Tuy nhiên, việc đầu tiên khi bạn thấy các nốt mụn vừa mới nổi lên và sưng đỏ là xức ngay các loại gel trị mụn để kìm hãm quá trình sưng viêm, diệt bacteria trong mụn. Điều này là rất quan trọng vì mức độ viêm của mụn sẽ quyết định mức độ sẹo để lại sau đó. Các mụn để lại sẹo rỗ là do mức độ viêm sâu xuống lớp trung bì khiến một phần lớn cấu trúc da trung bì bị mất đi. Ngoài ra các gel trị mụn này còn giúp khô nhân mụn mà đôi khi bạn không cần nặn vì mụn tự khô và rớt còi đi.  

Các sản phẩm spot treatment cho mụn mình từng dùng qua và thấy hiệu quả là 

Dầu gây ra mụn, nên loại bỏ hết dầu sẽ hết mụn!

Đúng. Nếu phương cách bạn loại bỏ dầu là dùng thuốc uống Vitamin A do bác sĩ bạn cung cấp. Khi dùng thuốc này, tất cả các tuyến dầu trên cơ thể bạn sẽ ngưng hoạt động. Móng tay/chân, tóc và da bạn sẽ trở nên rất khô và dễ tổn thương vì hoàn toàn không có lớp dầu bảo vệ. 

Sai. Nếu bạn sử dụng các loại sửa rữa mặt mạnh nhằm loại bỏ hết dầu trên da. Da mụn cần một sự cân bằng giữa lượng dầu và nước, và sự cải thiện chất lượng của dầu. Điều tối kị trong chữa trị mụn là cố gắng làm khô đi lượng dầu trên da. Các loại sữa rửa mặt làm sạch dầu trên da đồng thời cũng gây ra tổn hại cho các chất dầu tốt vốn nên được giữ lên giữa các tế bào da, nhằm giữ lại độ ẩm của da. Rửa mặt bằng các loại sữa rửa mặt này đồng nghĩa với việc da sẽ mất đi lượng độ ẩm cần thiết cho hoạt động tẩy da chết tự nhiên của da. Điều này dẫn đến da chết không thể tự mất đi, mà đóng thành nhiều lớp và rơi vào các lỗ chân lông, gây tắc nghẽn và sinh thêm mụn. 

Bạn nên chọn loại sửa rửa mặt có chất tạo bọt nhẹ để có thể vừa rửa sạch da nhưng lại không làm mất đi độ ẩm của da. Sửa rửa mặt phù hợp với da sẽ không để lại cảm giác da căng, hay khô sau khi rửa cho dù bạn rửa 2-3 lần liên tục. 

Các máy rửa mặt giúp cho da được rửa sạch hơn. Tuy nhiên mụn viêm, mủ không nên  dùng vì có thể gây bể mụn và sự lây lan qua các vùng lân cận. 

Quan trọng nhất là luôn luôn rửa mặt 2 lần vào buổi tối. Lần rửa đầu tiên giúp loại bỏ các bụi bẩn, makeup trên da. Lần rửa thứ 2 giúp thông thoáng các lỗ chân lông và làm sạch các chất dơ mà lần rửa đầu tiên còn sót lại. 

Vì sao một người da dầu nhưng lại hoàn toàn không bị mụn, trong khi mình lại bị mụn?

Điều này phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác chứ không chỉ vì lượng dầu trên da. 

Khi so sánh với da khoẻ, da mụn có các sự khác biệt về lượng dầu, P.acne, sừng hoá trong lỗ chân lông. Tất cả các nguyên nhân này dẫn đến một tình trạng chung là VIÊM (inflammation), từ đó dẫn đến mụn.

a. Lượng dầu:
  • Hàm lượng các chất squalene, linoleic acid, và fatty acid bị mất cân bằng
  • Lượng oxi-hoá squalene cao, gây ra viêm và sự hình thành mụn ẩn. Đồng thời lượng Vitamin E – chất chống antioxidant lại thấp ở da mụn, khiến khả năng ngưng quá trình oxi-hoá của squalene kém hiệu quả. 
  • Giảm linoleic acid (6% thay vì 45%) cộng với thay đổi trong tỉ lệ chất fatty acids. Các fatty acids lại đóng vai trò trong việc điều phối viêm, sừng hoá lỗ chân lông, khả năng bảo vệ da, dẫn đến việc tăng TEWL (Trans-epidermal water loss – nước trong da bốc hơi dẫn đến da thiếu ẩm)
b. Vi khuẩn P.acne:
  • Da khoẻ mạnh và da thường đều có sự hiện diện của P.acne bacteria. Tuy nhiên, da mụn có chủng P.acne khác với da khoẻ mạnh. 
  • P.acne đóng vai trò trong việc viêm sưng của mụn. 
  • Vi khuẩn này sống tốt trong môi trường không có không khí. Vì vậy khi lỗ chân lông bị sừng hoá sẽ là môi trường lý tưởng cho chúng phát triển.
c. Sừng hoá trong lỗ chân lông
  • Gây ra bởi việc tăng lượng dầu, các tế bào da đóng lại trong tuyến dầu và lỗ chân lông, giảm linoleic acid, tăng sự oxi-hoá của squalene, tăng androgen, P.acnes. 
d. Di truyền

Đây cũng là một yếu tố khá quan trọng, vì nếu người thân trong gia đình bạn bị mụn thì bạn sẽ có khả năng bị mụn. 

Peel da sẽ trị được mụn! 

Đúng. Nếu bạn peel da đúng cách và peel bạn sử dụng phù hợp với độ khoẻ của da bạn. Đồng thời sử dụng kết hợp các sản phẩm và phương pháp điều trị phù hợp trong quá trình peel. Tuy nhiên, tuỳ vào cấp độ nặng nhẹ của mụn mà bạn có nên peel hay không. Đối với các mụn khá nặng thì bạn nên cân nhắc việc dùng thuốc trị mụn do bác sĩ kê đơn thay vì lạm dụng peel. 

Sai. Nếu bạn:

  • Không dưỡng (prep) da trước khi peel, khiến da bị sốc, kích ứng, hiệu quả sau peel thấp hoặc không mong muốn (phỏng da chẳng hạn)
  • Dùng peel trong thời gian quá dài và thường xuyên. 
  • Dùng nồng độ peel quá cao ngay lúc ban đầu thay vì bắt đầu từ liều lượng peel thấp trước sau đó tăng dần nồng độ. 

Các dấu hiệu cho thấy bạn peel không đúng cách: 

  • Da rát đỏ, sần, khô, dễ kích ứng trong thời gian dài sau peel và không có dấu hiệu thuyên giảm hay tự hồi phục. 
  • Mặt sưng ở những vị trí không peel. Ví dụ bạn peel ở trán, gò má, cằm nhưng lại sưng toàn bộ gương mặt bao gồm mí mắt, hốc mắt đến mức độ không mở mắt lên được. Dấu hiệu sưng toàn bộ gương mặt cho thấy bạn dị ứng với thành phần trong peel và lúc này bạn sẽ cần uống thuốc do bác sĩ chỉ định (không phải từ các bạn nào giới thiệu, hay người không có bằng cấp nhé vì thuốc không phải supplement bạn mua trong siêu thị mà ai cũng có thể chỉ bạn uống thuốc gì được). 

4 dấu hiệu chính giúp bạn nhận ra DỊ ỨNG là: Heat (Nóng) – Redness (Đỏ) – Swelling (Sưng) – Pain (Đau)

Ăn uống như thế nào khi bị mụn?

Nhiều bài nghiên cứu gần đây cho thấy rằng sữa và các chế phẩm từ sữa có liên quan đến sự hình thành mụn. Đặc biệt là sữa skim milk có khả năng làm mụn trở nên nặng hơn. Nghiên cứu năm 2005 cho thấy những phụ nữ uống hơn 2 ly sữa skim milk hàng ngày, có nguy cơ bị mụn cao hơn 44% . Các bài nghiên cứu khác cho thấy các loại sữa nói chung, và thậm chí kem🍦 cũng làm tăng nguy cơ bị mụn. Tuy nhiên, nghiên cứu không cho thấy có mối liên hệ giữa tình trạng mụn với phô-mai, hay ya-ua.

Ngoài ra chế độ ăn uống chứa nhiều đường có sự ảnh hưởng không nhỏ đến mức độ trầm trọng của mụn. Một bài nghiên cứu ở Úc, và một bài khác ở Hàn Quốc cho thấy rằng khi giảm lượng đường trong chế độ ăn uống hàng ngày, các tuyến dầu trong da trở nên nhỏ hơn, mức androgen giảm đi và tình trạng mụn được cải thiện rõ rệt. 

Chúng ta thường nghe nói khi bị mụn, bạn nên ăn hay uống dầu cá, probiotics, chất chống oxi-hoá, và kẽm. Tuy nhiên, các bài nghiên cứu khẳng định sự hiệu quả của các thực phẩm hỗ trợ này chưa nhiều. 

Đột ngột bị mụn trong khi trước giờ không hề bị?

Vì mụn còn được gây ra bởi các nguyên nhân khác như oxidative stress. Tức là khi bạn bị stress hay áp lực công việc và cuộc sống nặng nề, da bạn sẽ phải chịu các ảnh hưởng gián tiếp và mụn sẽ xuất hiện. Trong bài viết sau mình sẽ cùng tìm hiểu mối liên hệ giữa stress và mụn nhé. 

 Phác đồ điều trị mụn

Dưới đây là phát đồ điều trị mụn được đề xuất bởi Zaenglein et al. (2014). Theo như phát đồ này, thì khi bạn rơi vào tình trạng Severe (nghiêm trọng), thì bạn nên đến bác sĩ để được lời khuyên về thuốc uống như kháng sinh, Vitamin A, thuốc ngừa thai (dành cho các bạn nữ), steroid, hay kết hợp các thuốc thoa ngoài da chứa khánh sinh, Vitamin A, hay Benzoyl Peroxide. 

Lời nhắn nhủ: mình từng thấy qua các bạn bị mụn khá nặng tìm đến các spa không chuyên và được cho thuốc rượu hay những loại kem không rõ thành phần và nguồn gốc. Vừa mất tiền mà còn hỏng cả da rất thương. Dù bạn không biết chuyên môn về da, hay mỹ phẩm, hãy kiểm tra nguồn gốc và thành phần sản phẩm trước khi dùng lên mặt nhé. Ngoài ra, việc nặn mụn vô tội vạ bằng cách lể mụn ra sẽ dẫn đến tình sạng sẹo lõm sau khi mụn được điều trị. Nguyên tắc căn bản và quan trọng nhất để không bị sẹo mụn chính là can thiệp càng sớm càng tốt nhằm giảm thiểu sưng viêm ở tầng trung bì của da, nơi chứa toàn bộ cấu trúc collagen, elastin, mạch máu, v..v cho việc tái cấu trúc da sau tổn thương. 

Hi vọng bài viết đã cung cấp cho các bạn những thông tin hữu ích nhé 🙂

Nguồn tham khảo:

Zouboulis, C. C., Katsambas, A. D., & Kligman, A. M. (2014). Pathogenesis and treatment of acne and rosacea. Springer.

Zaenglein, A. L., Pathy, A. L., Schlosser, B. J., Alikhan, A., Baldwin, H. E., Berson, D. S., Bowe, W. P., Graber, E. M., Harper, J. C., Kang, S., Keri, J. E., Leyden, J. J., Reynolds, R. V., Silverberg, N. B., Stein Gold, L. F., Tollefson, M. M., Weiss, J. S., Dolan, N. C., Sagan, A. A., … Bhushan, R. (2016). Guidelines of care for the management of acne vulgaris. Journal of the American Academy of Dermatology, 74(5), 945–973. https://doi.org/10.1016/j.jaad.2015.12.037

Lee, K. C., Wambier, C. G., Soon, S. L., Sterling, J. B., Landau, M., Rullan, P., & Brody, H. J. (2019). Basic chemical peeling: Superficial and medium-depth peels. Journal of the American Academy of Dermatology81(2), 313–324. https://doi.org/10.1016/j.jaad.2018.10.079

O’Connor, A. A., Lowe, P. M., Shumack, S., & Lim, A. C. (2018). Chemical peels: A review of current practice. The Australasian Journal of Dermatology59(3), 171–181. https://doi.org/10.1111/ajd.12715

Melibary, Y. T., Alkeraye, S., Alnutaifi, K. A., Melibary, N. T., Alsuwaidi, M. K., & Algzlan, H. I. (2019). Occasional acne; an acne variant. Clinical, cosmetic and investigational dermatology, 12, 219–222. https://doi.org/10.2147/CCID.S199991

Zari, S., & Alrahmani, D. (2017). The association between stress and acne among female medical students in Jeddah, Saudi Arabia. Clinical, Cosmetic and Investigational Dermatology10, 503–506. https://doi.org/10.2147/CCID.S148499

Tortora, G. J., Derrickson, B. H., Burkett, B., Dye, D., Cooke, J., Diversi, T., McKean, M., Mellifont, R., Samalia, L., & Peoples, G. (2015). Principles of anatomy and physiology. Retrieved from https://ebookcentral.proquest.com

Pondeljak, N., & Lugović-Mihić, L. (2020). Stress-induced Interaction of Skin Immune Cells, Hormones, and Neurotransmitters. Clinical Therapeutics42(5), 757–770. https://doi.org/10.1016/j.clinthera.2020.03.008

Author: Zoe Duong

Who am I? A little bit about me, a future dermal clinician👩‍⚕️ So you might be asking who I am and what Dermal Sciences is 🤔 I’m a 4th year Dermal Sciences student. This means I will soon become a Dermal Clinician 👩‍⚕️ A dermal clinician is considered as an allied health professional🥼 Dermal clinicians understand your skin at a cellular level and talk evidence-based knowledge which is poorly acknowledged in the beauty industry. Dermal Sciences degree encompasses dermal science, cosmetic chemistry, dermal research, IPL & Laser, resurfacing treatments, lymphatic system and wound management subjects. These subjects help me to have a scientific point of view at your skin concerns. The beauty industry is booming in Vietnam, and it really bugs me seeing false advertising, misleading information, misconceptions regarding beauty trends and popular modalities in the so-called “anti-ageing” movement, and everything else🤦🏻‍♀️ This lead me to decide what I should do to contribute back to the community as my final year project 😊 And here I am, sharing all of my knowledge to you from a dermal clinician point of view. Unambiguous, reliable, valid and evidence based information🧪. I also created a website skinbyzoe.com.au, which is updated every Thursday at 8pm. The contents are focused on demystifying trends, and modalities popularly used in the vast majority of spas and clinics. Follow me and embark on this exciting journey together! 🥳

7 thoughts on “DA MỤN: các câu hỏi thường gặP”

    1. Nếu mụn dạng viêm nặng thì em nên đi da liễu để khám và được điều trị đúng cách nhé. Nếu trong trường hợp mụn nhẹ li ti thì em nên xem lại cách rửa mặt, tẩy trang, sản phẩm dưỡng da không làm bí lỗ chân lông, kem điều trị mụn phù hợp, và tẩy tế bào chết thường xuyên.
      Các bài viết khác của chị có nhiều thông tin về nguyên nhân hình thành mụn, nếu em có thời gian thì đọc để hiểu thêm về mụn mà có cách cân bằng da khoa học và hợp lý nhé
      Mụn “thời vụ” hay Occasional Acne
      RƯỢU THUỐC

      Like

    1. cực kì ổn và giúp ích rất nhiều trong việc cân bằng lại tốc độ tạo da chết. Nếu bị mụn nhất định phải dùng A em nhé

      Like

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s